FDA’dan Menopozal Hormon Tedavileri İçin Etiket Güncellemesi
10 Kas 2025
Bu ilaçlar için yarar/risk değerlendirmelerini netleştirmek amacıyla, Kara Kutu Uyarılar’ında kardiyovasküler hastalıklar, meme kanseri ve olası demansa ilişkin risk ifadelerinin kaldırılmasının yanı sıra, güvenliliğe ilişkin diğer etiket değişiklikleri de önerilmektedir.
FDA, bugün menopozal hormon tedavilerinin (MHT) (sıklıkla Hormon Replasman Tedavisi (HRT) olarak da adlandırılmaktadır) ruhsat sahiplerini, bu ilaçlar için yarar/risk değerlendirmelerini daha net ortaya koymayı amaçlayan etiket değişikliği talepleri konusunda bilgilendirmiştir.
Menopozal hormon tedavileri; sıcak basmaları ve gece terlemeleri (vazomotor semptomlar; VMS olarak da adlandırılır) ile östrojen azalmasına bağlı olarak vajina, vulva ve üriner sistemde ortaya çıkan semptomların (vulvovajinal atrofi (VVA) ya da güncel adıyla genitoüriner menopoz sendromu (GSM)) giderilmesinde kullanılmaktadır. Bazı MHT’ler ayrıca osteoporozun önlenmesi için de onaylıdır.
Etiket Değişikliklerinin Dayanağı
Önerilen etiket değişiklikleri; Women’s Health Initiative (WHI) kapsamında yürütülen, uzun süreli ve geniş ölçekli iki büyük çalışmanın yayımlanmasından bu yana geçen sürede ilgili literatürün kapsamlı şekilde değerlendirilmesini, güncellenmiş ilaç kullanım verilerinin incelenmesini ve kamuoyundan alınan görüşleri takiben gündeme gelmiştir.
Bu iki WHI çalışmasında;
Uterusu olan kadınlarda östrojen + progestin (WHI EP)
Uterusu olmayan kadınlarda yalnız östrojen (WHI E)
kullanımının, 50–79 yaş arası postmenopozal kadınlarda kalp hastalığı, kanser ve kemik kırıklarını önlemedeki rolü araştırılmıştır.
WHI Çalışmalarının Bulguları
Her iki WHI çalışması da 1990’lı yıllarda başlamış ve 2000’li yılların başında erken sonlandırılmıştır (WHI EP 2002’de, WHI E 2004’te). Bunun nedeni;
WHI EP çalışmasında meme kanseri riskinde artış,
WHI E çalışmasında ise inme riskinde artış ve koroner arter hastalığını önlemeye dair kanıt bulunamaması
olduğunun, sırasıyla ortalama beş ve yedi yıllık takip süresi sonrasında araştırmacılar tarafından bildirilmesidir.
Ayrıca, 65–79 yaş aralığındaki kadınlarda, demansın önlenmesini değerlendiren iki ayrı WHI çalışmasında da, östrojen + progestin veya yalnız östrojen kullanımının olası demans riskinde artışla ilişkili olduğu bildirilmiştir.
FDA’nın 2003 Sonrası Yaklaşımı
WHI bulgularına dayanarak FDA, 2003 yılında, VMS, VVA ve postmenopozal osteoporozun önlenmesi endikasyonları için onaylı östrojen + progestojen ve yalnız östrojen içeren ürünlerde sınıf genelinde etiket değişikliklerini onaylamaya başlamıştır.
Bu değişiklikler zamanla;
kardiyovasküler hastalıklar,
invaziv meme kanseri
ve olası demans
dâhil olmak üzere ciddi advers olay risklerine ilişkin bir Kara Kutu Uyarısı(Boxed Warning) eklenmesini de içermiştir.
Kara Kutu Uyarılarına Yönelik Tartışmalar
İzleyen yıllarda FDA’ya, özellikle lokal vajinal yalnızca östrojen içeren ürünleri için WHI bulgularına dayanan Kara Kutu Uyarılarının gerekli olup olmadığına ilişkin sorular yöneltilmiştir. Bazı gruplar, WHI çalışmalarının yöntemlerinin ve yorumlarının, MHT’nin endike olduğu menopozal kadınlara doğrudan uygulanabilirliği konusunda endişelerini dile getirmiştir.
Kadın sağlığı alanındaki paydaşlar ise, MHT’nin yarar sağlayabileceği semptomatik menopozal/postmenopozal kadınların önemli bir kısmının, söz konusu Kara Kutu Uyarıları nedeniyle MHT reçete edilmediğini ya da tedaviyi reddettiğini belirtmiştir.
Bu çerçevede FDA, 17 Temmuz 2025’te bir Uzman Paneli düzenlemiş; panelde MHT’nin riskleri ve yararları ele alınmıştır. Panel toplantısını takiben FDA, menopozal hormon tedavilerine ilişkin yarar ve riskler konusunda geniş kapsamlı kamuoyu görüşü talep etmiştir.
Menopoz ve Tedavi İhtiyacı
Menopoz, kadının üreme yaşamının doğal bir süreci olmakla birlikte, menopoz semptomları kadınların yaşam kalitesini ciddi ve olumsuz şekilde etkileyebilmektedir. FDA, orta/şiddetli sıcak basmaları, VVA ve bazı ürünler için kemik kaybının önlenmesi amacıyla çok sayıda MHT’yi onaylamıştır.
ABD Nüfus Bürosu’nun 2020 verilerine göre, ABD’de yaklaşık 41 milyon kadın 45–64 yaş aralığındadır; bu yaş aralığı, VMS’nin en sık görüldüğü dönemdir. 2021 yılında yayımlanan bir çalışma, 45–65 yaş arası kadınlarda orta–şiddetli VMS prevalansını yaklaşık %34 olarak bildirmiştir.
Buna karşın FDA’nın ABD ayaktan reçete verilerine ilişkin ilaç kullanım incelemesi, 2020 yılında 46–65 yaş arası yalnızca yaklaşık 2 milyon kadının sistemik sadece östrojen veya kombine östrojen + progestojen reçetesi aldığını göstermiştir. Bu veriler, MHT’nin yarar görmesi muhtemel kadınlarda yetersiz kullanılıyor olabileceğini düşündürmektedir.
Yaş Farklılıklarının Önemi
FDA, WHI çalışmalarının temel amacının, hormon tedavisinin tüm yaş gruplarındaki postmenopozal kadınlarda kardiyovasküler hastalıklar ve diğer kronik durumlar üzerindeki etkisini değerlendirmek olduğunu; çalışmalardaki ortalama katılımcı yaşının 63 olduğunu kabul etmektedir.
Buna karşılık, kadınlar genellikle rahatsız edici vazomotor semptomları menopoz geçişinin daha erken dönemlerinde (ortalama 45–55 yaş) yaşamaktadır. ABD’de menopozun ortalama yaşı 51 olup, WHI popülasyonundaki yaşa bağlı sağlık durumları, VMS nedeniyle MHT’ye başlayan daha genç ve daha sağlıklı kadınları tam olarak yansıtmamaktadır.
Bu uyumsuzluğu gidermek ve VMS nedeniyle bu ilaçlara başlama olasılığı en yüksek olan daha genç kadın grubunda (45–55 yaş aralığı) MHT ile ilişkili risk düzeyi hakkında hastaları ve reçeteleyenleri daha iyi bilgilendirmek amacıyla, FDA; ilk WHI sonuçlarından bu yana, WHI katılımcılarına ait çok sayıda ek analizi ve uzun dönem takip verilerini değerlendirmiştir.
FDA’nın Talep Ettiği Temel Etiket Değişiklikleri
Mevcut verilerin değerlendirilmesi ve menopoz semptomlarının yaşam kalitesi üzerindeki önemli etkisi dikkate alınarak FDA, MHT ürünlerinin ürün bilgilerinde aşağıdaki temel değişiklikleri talep etmektedir:
Tüm MHT’ler için (sistemik ve lokal vajinal ürünler)
(Kara Kutu Uyarısı bölümünde):
Kardiyovasküler hastalıklar, meme kanseri ve olası demansa ilişkin ifadelerin kaldırılması
Sistemik yalnız östrojen içeren ilaçlar hariç olmak üzere, endometriyal kansere ilişkin ifadelerin çıkarılması.
“En düşük etkili dozun en kısa süreyle kullanılması” önerisinin kaldırılması
Ürün bilgisi genelinde:
Olası demansa ilişkin uyarının kaldırılması
Yukarıdaki değişikliklere ilâve olarak;
Sistemik ürünler için (Ürün bilgisi genelinde):
60 yaş altı veya menopozdan 10 yıldan kısa süre geçmiş kadınlarda orta–şiddetli VMS için hormon tedavisine başlanmasının değerlendirilmesine yer verilmesi
50–59 yaş arası kadınlara ait WHI verilerinin eklenmesi
Sistemik yalnız östrojen içeren ürünlerde endometriyal kansere ilişkin Kara Kutu Uyarının korunması
Kardiyovasküler hastalıklar ve meme kanserine ilişkin uyarı bilgilerinin korunması
Lokal vajinal östrojen ürünleri için (Ürün bilgisi genelinde):
Güvenlilik bilgilerinin kısaltılması ve lokal vajinal formülasyonla en ilişkili bilgilerin önceliklendirilmesi
Kaynak
