PRAC’tan Valproat ile Tedavi Edilen Erkeklerden Doğan Çocuklarda Nörogelişimsel Bozukluk Riski Değerlendirmesi

PRAC, valproat ile tedavi edilen erkeklerden doğan çocuklarda nörogelişimsel bozukluklara ilişkin potansiyel risk kanıtlarının tutarsız olduğu sonucuna vardı.

Komite, mevcut verileri yansıtmak üzere ürün bilgilerinin güncellenmesini önermektedir.

EMA’nın güvenlilik komitesi PRAC, valproat ve ilişkili maddelere yönelik bir güvenlilik sinyaline ilişkin incelemesini tamamlamış ve yeni verilerin değerlendirilmesine dayanarak, valproat ile tedavi edilen erkeklerden doğan çocuklarda nörogelişimsel bozukluklara ilişkin kanıtların tutarsız olduğu ve valproatın nedensel rolünün belirsiz olduğu sonucuna varmıştır. Bu belirsizlik ışığında komite, erkek hastalar için mevcut ihtiyati önlemlerin sürdürülmesini önermiştir. Bu önlemler, gebe kalmadan önceki üç ay içinde valproat ile tedavi edilen erkeklerden doğan çocuklarda nörogelişimsel bozukluklara ilişkin potansiyel artmış riski ele almak amacıyla 2024 yılında uygulanmaya başlanmıştır.

PRAC ayrıca, söz konusu ilaçların ürün bilgilerinin nörogelişimsel bozukluklarla ilişkili en güncel verileri yansıtacak şekilde güncellenmesini önermiştir.

Valproat içeren ilaçlar epilepsi ve bipolar bozukluk tedavisinde kullanılmaktadır. Bazı Avrupa Birliği Üye Devletlerinde migren baş ağrılarının önlenmesi amacıyla da ruhsatlandırılmıştır. Nörogelişimsel bozukluklar; otizm spektrum bozuklukları, zihinsel yetersizlik, iletişim bozuklukları, dikkat eksikliği/hiperaktivite bozuklukları ve hareket bozuklukları gibi erken çocukluk döneminde başlayan gelişim sorunlarıdır.

Ocak 2024’te, Danimarka, Norveç ve İsveç’teki birden fazla kayıt veri tabanından elde edilen verileri kullanan bir ruhsatlandırma sonrası güvenlilik çalışmasının (PASS) bulgularının değerlendirilmesi, gebe kalmadan önceki üç ay içinde valproat ile tedavi edilen erkeklerden doğan çocuklarda nörogelişimsel bozukluk riskinin, epilepsi ilaçları lamotrijin veya levetirasetam ile tedavi edilen erkeklerden doğan çocuklara kıyasla artmış olabileceğini düşündürmüştür. O dönemde PRAC, PASS verilerinin sınırlılıkları olduğunu kabul etmekle birlikte, gebe kalmadan önceki üç ay içinde valproat ile tedavi edilen erkeklerden doğan çocuklarda nörogelişimsel bozuklukların potansiyel bir risk olduğu sonucuna varmış ve ilacı kullanan erkekler için ihtiyati önlemler önermiştir.

O dönemde PRAC, ruhsat sahiplerinden PASS çalışmasının bazı sınırlılıklarını ele almak üzere özel olarak tasarlanmış daha geniş kapsamlı bir çalışma yürütmelerini talep etmiştir. Bu çalışma halen devam etmektedir ve 2028 yılında tamamlanması beklenmektedir.

En güncel güvenlilik sinyali, Temmuz 2025’te Danimarka’da ülke çapında kayıt verilerine dayalı bir çalışmanın yayımlanmasının ardından başlatılmıştır. Bu çalışma, valproat ile tedavi edilen erkeklerden doğan çocuklarda nörogelişimsel bozukluk riskinde artış olduğunu düşündürmemiştir. PRAC, bu sinyali değerlendirirken en güncel tüm kanıtları incelemiştir. Bir çalışmanın bulguları valproat ile nörogelişimsel bozukluklar arasında olası bir ilişki olduğunu düşündürürken, bu konuyu inceleyen çalışmaların çoğu (retrospektif gözlemsel çalışmalar) nörogelişimsel bozukluk riskinde artış saptamamıştır. Bu çalışmaların tasarımındaki farklılıklar, örneğin hangi hastaların dahil edildiği ve hastaların altta yatan sağlık durumlarının nasıl dikkate alındığı, bulguların neden farklılık gösterdiğini açıklayabilir.

Genel olarak PRAC, gebe kalmadan önce valproat ile tedavi edilen babaların çocuklarında nörogelişimsel bozukluklara ilişkin potansiyel riskin valproata mı yoksa babaların altta yatan tıbbi durumu gibi diğer faktörlere mi bağlı olduğu konusunda bir sonuca varamamıştır. Komite, mevcut kanıtların tutarsız olduğu ve ilaçla nedensel ilişkinin belirsiz olduğu sonucuna varmıştır.

Devam eden belirsizlikler ve 2028 yılında tamamlanması beklenen çalışmanın sonuçları beklenirken, PRAC 2024 yılında uygulamaya konulan ihtiyati önlemlerin yürürlükte kalması gerektiği konusunda mutabık kalmıştır. Komite ayrıca, sağlık mesleği mensupları ve hastaların en güncel bilgilere erişimini sağlamak amacıyla ürün bilgilerinin yanı sıra sağlık mesleği mensupları kılavuzu ve erkek hastalar için hazırlanan kılavuzun güncellenmesini önermiştir.

Daha fazla bilgi, değerlendirme raporunda yer alacak olup, rapor zamanı geldiğinde EMA web sitesinde yayımlanacaktır.

Kaynak